Philippines nâng cấp căn cứ hải quân đề phòng TQ

Ulugan là một vịnh nhỏ có nhiều cây đước mọc dầy, đột nhiên trở thành một phần cốt tử trong một nỗ lực của quân đội Philippines bảo vệ biển đảo đang tranh chấp với Trung Quốc.  

Hồi tháng 5, khi thị sát tiến độ nâng cấp một căn cứ hải quân nhỏ ở vùng vịnh này, Tổng thống Benigno Aquino tuyên bố: “Đây là tuyến tiền đồn trong hoạt động bảo vệ biên cương của chúng ta ở nhóm đảo Kalayaan”.

Vịnh Ulugan thuộc đảo Palawan ở phía tây Philippines, chỉ cách 160km với nhóm đảo nhỏ thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, mà người Philippines gọi là nhóm đảo Kalayaan.

Trường Sa thuộc nhóm đảo có tài nguyên vô giá trong cuộc tranh chấp quyền kiểm soát biển Đông từ hàng chục năm nay. Biển Đông mang tầm quan trọng vì một nửa hoạt động thương mại của thế giới diễn ra trên tuyến hàng hải này, nơi có nguồn dầu khí khổng lồ và các luồng cá phong phú.

Trung Quốc cùng Đài Loan tuyên bố chủ quyền hầu hết trên biển Đông, mâu thuẫn với các tuyên bố chủ quyền của Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei trên những khu vực gần bờ biển của các nước này hơn, theo AFP.

Những năm gần đây, Việt Nam và Philippines nâng cao cảnh giác khi Trung Quốc hung hăng bày nhiều chiêu trò để đòi chủ quyền. Mới đây, Philippines tố cáo Bắc Kinh chiếm đoạt một bãi cạn nhỏ quần đảo Trường Sa xây thành đảo nhân tạo để có thể xây dựng đường băng cất-hạ cánh máy bay, cùng các cơ sở hạ tầng quân sự khác.

Phản ứng trực tiếp trước sự đe dọa của Trung Quốc, Philippines đã tìm sự hỗ trợ của đồng minh Mỹ để tăng cường sức mạnh cho quân đội được trang bị kém của họ, bằng những khí tài quân sự mới cùng các cuộc đào tạo kỹ năng chiến đấu.

Philippines và Mỹ đã ký một thỏa thuận an ninh mới, khi Tổng thống Mỹ Barack Obama thăm Manila hồi tháng 4, rằng sẽ sớm tăng cường sự hiện diện của quân đội Mỹ trên lãnh thổ Philippines, gồm việc mở rộng các căn cứ quân sự.

Trong chương trình nâng cấp, vịnh Hào sẽ có một bờ kè lớn cùng các cơ sở hậu cần làm căn cứ cho những tàu chiến lớn nhất của hải quân Philippines, gồm 2 chiếc tàu khu trục do Mỹ chuyển giao hồi năm 2011.   

Tổng thống Aquino nói, việc nâng cấp cũng sẽ cho phép radar kiểm soát tàu bè và giám sát hoạt động hàng hải bằng hệ thống vệ tinh. Nhờ thế, Philippines có thêm khả năng kiểm soát và bảo vệ lãnh hải trên biển Đông.

Tuy nhiên, chính phủ chỉ chi 500 triệu peso (11,4 triệu USD) để nâng cấp Vịnh Ulugan, nên các nhà phân tích nói Philippines sẽ chưa đủ khả năng ngăn chặn Trung Quốc, vốn chi quân sự 119,5 tỉ USD trong năm 2013.

Cựu nghị sĩ - cố vấn an ninh quốc gia Roilo Golez nói với hãng tin AFP: “Tôi hy vọng chiến lược này sẽ cho phép hải quân Philippines thực hiện các nhiệm vụ phòng thủ hạn chế bằng tàu nhỏ”.

Nhưng khả năng phòng thủ sẽ mạnh thêm khi có thêm quân Mỹ cùng các khí tài quân sự, cùng với dòng tiền Mỹ đổ vào để mở rộng cơ sở hạ tầng. Theo thỏa thuận tăng cường hợp tác phòng thủ (EDCA) ký tháng 4, quân Mỹ có quyền đặt chân đến 5 căn cứ quân sự Philippines, cho phép họ xây dựng cơ sở hạ tầng và cử hàng ngàn quân đến trú đóng luân phiên.  

EDCA cũng cho phép Mỹ triển khai thêm máy bay, tàu chiến và khí tài quân sự đến các căn cứ này. Cho đến nay, Philippines công khai mời Mỹ trở lại căn cứ hải quân vịnh Subic (cách thủ đô Manila 100 km về phía Bắc) để Mỹ có thể triển khai nhanh tới biển Đông.

Philippines chưa nói sẽ sử dụng vịnh Ulugan và dự kiến trước tháng 10 tới mới công bố sẽ chọn 5 căn cứ nào cho Mỹ sử dụng. Nhưng có các dấu hiệu cho thấy, vịnh cách Manila hơn 500 km về phía tây nam và gần điểm nóng Trường Sa hơn vịnh Subic, sẽ được chọn.

Dân làng Macarascas nói với AFP, rằng quân đội Mỹ đã xây một nhà tập thể dục, một tòa nhà đa năng và một cơ sở trữ nước, điều cho thấy quân đội Mỹ sẽ “sống chung” với dân làng.

Tướng Emmanuel Bautista chỉ huy quân sự Philippines cũng nói hồi tháng 5, rằng quân đội Mỹ nên được cho phép sử dụng vịnh Hào và giúp nâng cấp cơ sở hạ tầng ở đây. Trong cuộc trả lời phỏng vấn của kênh truyền hình ABS-CBN, tướng Bautista nói: “Có lẽ với thỏa thuận EDCA, công tác cải thiện vịnh Hào sẽ được tăng tốc”.

Tô Mỹ (theo AFP)